Headerafbeelding
leesruimte verpleegafdeling cardiologie
Behandeling

Pacemaker wisselen

Het wisselen van een pacemaker gebeurt op de Hartkatheterisatiekamer.

Het is nodig dat u een andere pacemaker krijgt. Hier leest u meer informatie over deze behandeling.

Hoe verloopt de behandeling?

Hier vindt u alle belangrijke informatie over de behandeling.

Praktische tips

Wat neemt u mee bij een (dag)opname?

Als u voor een (dag)opname naar het ziekenhuis komt, neem dan uw geldig identiteitsbewijs mee. En ook de medicijnen die u thuis gebruikt. Lees goed de folder 'Voorbereiding op een (dag)opname'. Hierin staat een lijstje van zaken die u moet meenemen bij een (dag)opname. 

Opleidingsziekenhuis

In het JBZ leiden we verpleegkundigen, coassis­tenten, artsen en andere zorgverleners op. Dit betekent dat bij uw afspraak soms meerdere zorgverleners aanwezig zijn. En het kan zijn dat u onderzocht of behan­deld wordt door een zorgverlener in opleiding. Deze zorgverlener werkt altijd onder supervisie van een gekwali­ficeerde zorgverlener.

Bekijk uw zorgverzekering

Controleer zelf vóór een afspraak in het JBZ of uw zorg wordt vergoed:

  • Bekijk hier met welke zorgverzekeraars het JBZ een contract heeft.
  • Het hangt ook af van uw polis of uw zorgverzekeraar alle zorg volledig vergoedt.
  • Onze zorg valt voor volwassenen onder het wettelijk eigen risico. Dit betekent dat u ieder jaar eerst een bedrag zelf moet betalen, voordat uw zorgverzekeraar kosten gaat vergoeden. 

MijnJBZ

Via MijnJBZ kunt u zelf een deel van uw persoonlijke en medische gegevens inzien die in het JBZ over u bekend zijn. Dit is mogelijk door in te loggen via mijnjbz.nl of via de MijnJBZ-app: HiX Patiënt. 

Gegevens delen

Wilt u dat zorgverleners buiten het Jeroen Bosch Ziekenhuis uw medische gegevens kunnen inzien? Dan moet u het JBZ toestemming geven om uw gegevens beschikbaar te stellen.

PGO

Als patiënt van het JBZ kunt u uw medische gegevens ophalen in uw eigen Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Een PGO is een website of app waar u veilig uw medische informatie van ziekenhuizen, huisartsen of andere zorgverleners kunt verzamelen. De mogelijkheden van PGO’s ontwikkelen zich snel; bekijk eens wat er al kan!

Code CAR-104
Laatste revisie: 11 november 2026 - 10:21
Hoe verloopt de behandeling?

Pacemaker wisselen

Wat neemt u mee?

  • Gebruikt u medicijnen? Neem dan genoeg medicijnen mee voor 24 uur.
  • Iets om te lezen, als u dat wilt.

Wat voor kleding trekt u aan?

U mag tijdens de behandeling uw eigen kleding dragen. Kies kleding die lekker en makkelijk zit.

Het is belangrijk dat u:

  • kleding draagt die u makkelijk aan en uit kunt doen. Bijvoorbeeld een sportbroek of pyjamabroek en een T-shirt met korte mouwen;
  • wasmachine schone kleding draagt;
  • geen bh draagt;
  • op uw bovenlichaam geen kleding draagt met ijzer, pailletten of glitters;
  • geen sieraden of piercings draagt.

Gebruikt u bloedverdunnende medicijnen?

Als u bloedverdunners gebruikt, nemen we mogelijk voor de behandeling op de Hartlounge bloed bij u af.

Vervoer naar huis

Wij adviseren u dringend om niet zelf auto te rijden na het onderzoek. Regel daarom iemand die u naar huis kan brengen.

Reanimeren

Krijgt u tijdens een onderzoek of behandeling op de Hartkatheterisatiekamer ernstige problemen met uw ademhaling of hart? Dan starten we met reanimatie. Dit doen we ook als u een verklaring heeft waarin staat dat u niet gereanimeerd wilt worden.

Situaties waarin reanimatie nodig is op de Hartkatheterisatiekamer ontstaan bijna altijd door het onderzoek of de behandeling. Het gaat dan om een complicatie. We kunnen deze meestal snel en goed verhelpen. Daarom gelden op de Hartkatheterisatiekamer andere afspraken over reanimatie.

Wilt u toch nie geranimeerd worden op de Hartkatheterisatiekamer? Bespreek dit dan van te voren met uw behandelend arts. Hiervoor kunt u bellen naar de polikliniek Cardiologie, (073) 553 60 40.

Resistente bacterie (BRMO)

Sommige bacteriën zijn ongevoelig voor bepaalde antibiotica. We noemen dit resistente bacteriën, zoals MRSA en ESBL. Deze bacteriën kunnen zich in een ziekenhuis verspreiden. Daarom is het belangrijk dat wij weten of u misschien een resistente bacterie bij u draagt.

Geef het aan ons door als u:

  • in het afgelopen jaar opgenomen of behandeld bent geweest in een zorginstelling in het buitenland;
  • in de afgelopen 2 maanden opgenomen bent geweest in een Nederlands ziekenhuis of verpleeghuis waar een resistente bacterie aanwezig was en u gevraagd bent om hiervoor kweken af te nemen;
  • in de afgelopen 2 maanden in een opvanglocatie voor asielzoekers heeft gewoond;
  • voor uw werk contact heeft met levende varkens, vleeskalveren of vleeskuikens. Bijvoorbeeld als veehouder, dierenarts of medewerker van een slachthuis;
  • woont op een bedrijf met varkens, vleeskalveren of vleeskuikens;
  • eerder een resistente bacterie bij u heeft gedragen;
  • contact heeft met iemand die een resistente bacterie bij zich draagt.

Geldt één van deze situaties voor u? Vertel dit dan aan de polikliniek of afdeling waar u een afspraak heeft voor uw onderzoek of behandeling.

Als het nodig is, onderzoeken we of u een resistente bacterie bij u draagt. Is dat zo? Dan nemen we in het ziekenhuis extra maatregelen. Zo verkleinen we de kans dat de bacterie zich verspreidt naar andere patiënten.

Kunt u niet naar uw afspraak komen?

Bel dan zo snel mogelijk, maar uiterlijk 1 werkdag vóór de ingreep naar de secretaresse van de Hartkatheterisatiekamer, telefoonnummer: (073) 553 30 36.

Bent u de dagen voor de ingreep erg verkouden? Moet u veel hoesten of heeft u koorts? Neem dan minimaal 24 uur van te voren contact op met de Hartkatheterisatiekamer.

Waar meldt u zich?

U komt op de afgesproken tijd naar afdeling A2 (gebouw A, verdieping 2). U kunt meteen naar de afdeling gaan. Daar meldt u zich bij de afdelingssecretaresse. U hoeft zich niet eerst digitaal aan te melden bij de zuilen op de boulevard.

Voor de behandeling

U komt op de Hartlounge. Er mag 1 familielid of naaste aanwezig zijn deze dag. Op de afdeling heeft u een opnamegesprek met de verpleegkundige. Verder bereidt de verpleegkundige u voor op de behandeling:

  • u krijgt een polsbandje om met uw naam en geboortedatum;
  • de verpleegkundige meet uw bloeddruk en temperatuur;
  • u krijgt een infuus in uw arm. Via het infuus krijgt u antibiotica;
  • u krijgt een operatiejasje en antislipsokken aan.

Kunt u niet zonder pacemaker? Dan krijgt u voor de behandeling een tijdelijke uitwendige pacemaker.

Tijdens de behandeling

  • U krijgt een plaatselijke verdoving.
  • Daarna maakt de cardioloog een sneetje in de huid.
  • De cardioloog maakt de pacemaker los van de pacemakerdraden.
  • De pacemakertechnicus controleert of de draden nog goed werken. Als de draden nog goed zijn, worden ze aangesloten op de nieuwe pacemaker.
  • De cardioloog plaatst de pacemaker onder de huid en hecht de wond.

Zijn de draden niet meer goed? Dan volgt de volledige behandeling voor het plaatsen van een nieuwe pacemaker.

Het wisselen van de pacemaker duurt ongeveer 1 uur.

  • Na het wisselen van de pacemaker gaat u terug naar de Hartlounge.
  • De verpleegkundige controleert de wond en vertelt u hoe u die thuis moet verzorgen.

Wat zijn de risico's?

De pacemakerwissel is meestal een veilige ingreep, maar elke ingreep heeft risico’s.

  • Bloeduitstorting: Bij het openen van de huid kan een bloedvaatje beschadigen. Hierdoor kan een blauwe plek (bloeduitstorting) ontstaan. Deze verdwijnt meestal vanzelf na een aantal dagen.
  • Beschadiging pacemakerdraad: Bij het losmaken van de pacemaker kan een pacemakerdraad beschadigen.
  • Infectie: Na de ingreep kan de wond gaan ontsteken.

Registratie van uw implantaat

Het JBZ registreert de gegevens van een ingebracht implantaat in uw dossier. U kunt deze gegevens zien in uw MijnJBZ onder het kopje ‘Dossier’ en vervolgens ‘Implantaten’. De informatie over uw implantaat staat ook in uw ontslagbrief. Staat een implantaat niet in uw MijnJBZ? Neem dan contact op met de polikliniek waar u onder behandeling bent.

Het JBZ levert de informatie over ingebrachte implantaten aan bij het Landelijke Implantaten Register (LIR). Dit is wettelijk verplicht. In het register staan alleen gegevens over het implantaat en niet uw patiëntgegevens. Mocht er een probleem optreden met een bepaald implantaat, dan neemt het LIR contact op met de zorgverleners die de implantaatgegevens hebben aangeleverd, zodat zij hun patiënten kunnen informeren.

Daarnaast levert het JBZ informatie over ingebrachte pacemakers en draden aan bij de NHR (Nederlandse Hart registratie) om de kwaliteit van zorg op cardiologisch en cardio-chirurgisch gebied te bewaken en te bevorderen.

Wondverzorging

De wond wordt gesloten met oplosbare hechtingen en wondlijm.

  • Laat de pleister de eerste 24 uur zitten. Daarna mag u deze verwijderen. U kunt daarna een nieuwe pleister gebruiken om de wond te beschermen. Dit hoeft niet. De wondlijm beschermt de wond. De lijm verdwijnt meestal na ongeveer 14 dagen.
  • U mag 24 uur na de behandeling weer douchen. In bad gaan en zwemmen wordt afgeraden.
  • Dep de huid rond de wond voorzichtig droog.
  • Het is belangrijk dat u de wond schoon en droog houdt.
  • Smeer de eerste week geen zalf op de wond.

Wat moet u doen bij problemen thuis?

Heeft u in de eerste 10 dagen na de ingreep problemen die te maken hebben met de operatie, dan belt u naar het ziekenhuis. Ná 10 dagen belt u met uw huisarts.

  • Tijdens kantoortijden belt u naar de polikliniek Cardiologie, telefoonnummer (073) 553 60 40, keuze 3.
  • Bij onwel worden, pus uit de wond of als u merkt dat de plek van de operatie meer opzwelt, bel dan buiten kantoortijden naar de afdeling Hartbewaking (CCU), telefoonnummer (073) 553 25 00.

Eerste controle

Na het wisselen van de pacemaker gebeurt de eerste controle op de hartkatheterisatiekamer. Is uw pacemaker daar niet gecontroleerd? Dan heeft u dezelfde dag een afspraak op de functieafdeling Cardiologie.

De pacemakertechnicus controleert uw pacemaker met speciale apparatuur. Dit gebeurt van buitenaf. Zo nodig stelt de pacemakertechnicus de pacemaker bij.

Tweede controle

De volgende pacemakercontrole is 4 tot 6 weken later. De pacemakertechnicus controleert dan ook de wond.

Tijdens de eerste controle krijgt u een afsprakenbrief mee voor de tweede controle.

Nieuwe pacemakerpas

Na de eerste controle krijgt u een nieuwe pacemakerpas. Deze sturen we met de post naar u toe.

Heeft u vragen over de operatie dan kunt u bellen naar de secretariaat van de Hartkatheterisatiekamer, telefoonnummer (073) 553 30 36.

Heeft u vragen over de pacemaker, dan kunt u deze stellen aan de medewerkers van het Pacemakerteam, telefoonnummer (073) 553 22 21.