Fosfaat is een mineraal dat in ons lichaam voorkomt, vooral in de botten. Samen met calcium zorgt het voor stevigheid van uw botten.

Normaal halen uw nieren extra fosfaat uit uw bloed. Als uw nieren minder goed werken, lukt dat minder goed. Daardoor kan het fosfaatgehalte in uw bloed te hoog worden. We streven naar een fosfaatwaarde tussen 1.0 en 1.5 mmol/L. Bij een te hoog gehalte kunt u klachten krijgen.

Fosfaat is een mineraal dat in veel eiwitrijke producten zit. Als u deze producten eet, krijgt u automatisch fosfaat binnen. Eiwit is belangrijk, u heeft eiwit nodig voor uw lichaam. Daarom is het niet de bedoeling dat u minder eiwit gaat eten om uw fosfaat te verlagen. Dit is nog belangrijker als u juist extra eiwitten nodig heeft, bijvoorbeeld door dialyse of onbedoeld gewichtsverlies.

Uw diëtist helpt u bij het kiezen van eiwitrijke producten die minder fosfaat bevatten en hoe u deze producten beter over de dag kunt verdelen.

Soorten fosfaat in de voeding

Er zijn 2 vormen van fosfaat in onze voeding: de natuurlijke bronnen en fosfaatrijke hulpstoffen (E-nummers).

• Natuurlijk fosfaat: dit zit in producten zoals melk, yoghurt, kaas, vlees, vis, eieren, peulvruchten en noten.
• Toegevoegd fosfaat: bier (ook alcoholvrij), cola, Rivella, Taksi, smeerkaas en veel voorbewerkte producten zoals sauzen, maaltijdmixen en aardappelpureepoeder.

Aan veel producten worden fosfaatrijke hulpstoffen toegevoegd om het product bijvoorbeeld extra smaak of kleur te geven. Dit toegevoegd fosfaat neemt uw lichaam bijna helemaal op. Daardoor stijgt uw fosfaatwaarde sneller. Het is daarom verstandig om minder bewerkte, kant-en-klare producten te gebruiken. Kies waar mogelijk voor verse of onbewerkte producten.

Voorbeelden van fosfaatrijke producten. Bronvermelding: Nierstichting.

U kunt uw voeding vaak al fosfaatarmer maken door kleine aanpassingen te doen. U kunt bijvoorbeeld de volgende ‘eetwissels’ gebruiken:

• Vervang Nederlandse harde kaas vaker voor vleeswaren op uw brood.
• Vervang smeerkaas voor zuivelspread of roomkaas.
• Kies vaker voor Japanse mix in plaats van gemengde noten.
• Kies een andere (fris)drank in plaats van cola.

Fosfaatrijke producten

Het kan zijn dat u fosfaatbinders voorgeschreven krijgt, als het fosfaat in uw bloed te hoog blijft. Fosfaatbinders zijn medicijnen die zich in de darmen hechten aan het fosfaat uit de voeding. Hierdoor kan het fosfaat niet in uw bloed worden opgenomen en verlaat het samen met de ontlasting uw lichaam. Uw arts of diëtist bespreekt de juiste dosering en verdeling van de fosfaatbinders met u.

• Neem fosfaatbinders tijdens de maaltijd of bij eiwitrijke tussendoortjes.
• Neem fosfaatbinders niet te ver voor of na de maaltijd. Dan werken ze onvoldoende.
• Als u de fosfaatbinders bij de maaltijd bent vergeten, kunt u ze direct na het eten nog innemen. Later innemen heeft geen zin.
• Bij maaltijden/tussendoortjes die geen eiwit bevatten heeft u géén fosfaatbinder nodig.

Als u niet eet, heeft het geen zin fosfaatbinders in te nemen, bijvoorbeeld als u ziek bent.

• Vergeet u vaak uw medicijnen? Zet dan een herinnering of alarm op uw mobiele telefoon.
• Neem fosfaatbinders altijd mee als u niet thuis eet.
• Zorg voor een reservevoorraad, bijvoorbeeld in uw tas, jaszak of auto.

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen, laat het ons weten. U kunt ook tijdens kantoortijden bellen naar:

• Dialyse afdeling: (073) 553 23 91
• Afdeling Diëtetiek: (073) 553 20 19