Headerafbeelding
patienten wachten in de wachtkamer bij radiologie
Behandeling

PRG-sonde plaatsen

De afkorting PRG staat voor Percutane Radiologische Gastrostomie.

Dit is een voedingssonde. De arts plaatst de voedingssonde (een dun slangetje) rechtstreeks door de huid in uw maag. Dit gebeurt op de afdeling Radiologie. De arts maakt de sonde aan de huidkant vast met een flexibel plaatje. Dit houdt de sonde op zijn plaats. Aan de binnenkant wordt de sonde door een klein ballonnetje op de juiste plek gehouden. Als de sonde op de juiste plaats zit, vult de arts het ballonnetje.

Hoe verloopt de behandeling?

Hier vindt u alle belangrijke informatie over de behandeling.

Praktische tips

Wat neemt u mee bij een (dag)opname?

Als u voor een opname of dagopname naar het ziekenhuis komt, neemt u dan uw geldig legitimatiebewijs mee en uw patiëntenpas. Maar bijvoorbeeld ook de medicijnen die u thuis gebruikt. Hier vindt u een overzichtje van alles wat u mee moet nemen.

Opleidingsziekenhuis

In het JBZ leiden we verpleegkundigen, coassis­tenten, artsen en andere zorgverleners op. Dit betekent dat bij uw afspraak soms meerdere zorgverleners aanwezig zijn. En het kan zijn dat u onderzocht of behan­deld wordt door een zorgverlener in opleiding. Deze zorgverlener werkt altijd onder supervisie van een gekwali­ficeerde zorgverlener.

Bekijk uw zorgverzekering

Het is uw eigen verantwoordelijkheid na te gaan of u verzekerd bent voor de zorg waarvoor u naar het Jeroen Bosch Ziekenhuis komt. Bekijk van tevoren uw polisvoorwaarden of informeer bij uw zorgverzekeraar.

MijnJBZ

Via MijnJBZ kunt u zelf een deel van uw persoonlijke en medische gegevens inzien die in het JBZ over u bekend zijn. Zie ook: Wat kan ik in MijnJBZ zien? 

Gegevens delen

Wilt u dat zorgverleners buiten het Jeroen Bosch Ziekenhuis uw medische gegevens kunnen inzien? Dan moet u het JBZ toestemming geven om uw gegevens beschikbaar te stellen.

Code INT-174
Laatste revisie: 11 mei 2022 - 13:03
Hoe verloopt de behandeling?

PRG-sonde plaatsen

De verpleegkundige van het voedingsteam belt u, om uitleg te geven over de plaatsing van de PRG-sonde. Zij regelt ook de voor en nazorg voor u.

Nuchter zijn

  • U mag 6 uur vóór de behandeling niets meer eten en drinken.
  • Gebruikt u al sondevoeding? Dan moet u deze stopzetten. Het is belangrijk dat u de sonde doorspoelt en dat de sonde blijft zitten.

Bloedverdunners

Gebruikt u medicijnen zoals Acenocoumarol (Sintrommitis®) of Fenprocoumon (Marcoumar®)?

  • Dan mag u die een aantal dagen niet innemen. Het voedingsteam neemt contact op met de trombosedienst en meldt wanneer u het onderzoek heeft. De Trombosedienst neemt hierover dan nog contact met u op.
  • Bij de afdeling Bloedafname of op de verpleegafdeling wordt bloed bij u geprikt om uw bloedstolling te bepalen. Na de behandeling zorgt de trombosedienst ervoor dat u weer de juiste dosering krijgt van het bloedverdunnend medicijn. Overleg eerst met uw behandelend arts of u met uw bloedverdunnend medicijn mag stoppen.

Gebruikt u een DOAC (Dabigatran®, Rivaroxaban® of Apixaban®)?

Dan is het belangrijk dat u deze tijdelijk niet inneemt. Overlegt u met het voedingsteam of u met dit bloedverdunnend medicijn mag stoppen.

Gebruikt u acetylsalicylzuur (Ascal®, Acetosal®) samen met Clopidogrel (Plavix®)?

Dan moet u 7 dagen vóór het onderzoek stoppen met Clopidogrel (Plavix®). Overleg met het voedingsteam of u met dit bloedverdunnend medicijn mag stoppen.

Waarom krijgt u een PRG-sonde?

Heeft u voor langere tijd sondevoeding nodig via een neus- of maagsonde? Dan kan uw arts voorstellen om een PRG-sonde te plaatsen. De voordelen hiervan zijn:

  • u heeft minder last van de sonde;
  • u heeft geen zichtbare sonde meer in uw neus;
  • de PRG-sonde gaat langer mee en verstopt minder snel.

Via de PRG-sonde krijgt u de voeding die uw lichaam nodig heeft. Ook is het mogelijk om door de PRG-sonde extra vocht en medicijnen te geven. Sondevoeding via de PRG-sonde is een veilige manier om een langere tijd voeding binnen te krijgen. Als u goed kunt slikken, mag u met een PRG-sonde ook zelf blijven eten en drinken.

Het plaatsen van de PRG-sonde lukt in 95 tot 100% van de gevallen. Een aantal uren na het plaatsen van de sonde, kan de verpleegkundige al starten met het toedienen van water en sondevoeding.

Waar meldt u zich?

U meldt zich bij de Infobalie van het ziekenhuis. De medewerker van de Infobalie wijst u verder naar de juiste afdeling.

Voor de behandeling

  • Voor het plaatsen van de PRG-sonde wordt u opgenomen in het ziekenhuis.
  • Als het nodig is nemen we bloed bij u af om de stolling te bepalen.
  • Heeft u nog geen neus-maagsonde? Dan plaatst de verpleegkundige op de verpleegafdeling of op afdeling Radiologie via uw neus een maagsonde.
  • U krijgt op de verpleegafdeling een infuus. Hierdoor krijgt u antibiotica om een infectie te voorkomen.

Tijdens de behandeling

  • U ligt op een onderzoekstafel, boven u hangt een röntgenapparaat. Om u heen staan de radioloog en 2 gespecialiseerde laboranten. Zij houden u goed in de gaten.
  • De radioloog blaast door de sonde in uw neus wat lucht in uw maag. Dit kan wat kramp en een opgeblazen gevoel geven. Met echo- en röntgenapparatuur bepaalt de radioloog de insteekplaats. Daar wordt uw de huid van uw buik plaatselijk verdoofd.
  • Eerst worden er 2 hechtingen geplaatst om de maagwand en de huidlagen aan elkaar vast te maken. Op deze manier kunnen we de voeidngssonde veilig aanprikken. Boven op uw buik worden de hechtingen vast gezet.
  • De radioloog maakt een klein sneetje in uw buikwand. Via de röntgenbeelden prikt de radioloog uw maag aan. De radioloog rekt het gaatje wat op, zodat de voedingssonde naar binnen kan.
  • De verpleegkundige van het voedingsteam verwijdert deze hechtingen tijdens de controle, 7 dagen na het plaatsen van de PRG-sonde. Soms laten de hechtingen al eerder los, omdat ze in water oplosbaar zijn. Als dit gebeurt, moet u dat doorgeven aan de verpleegkundige van het voedingsteam.
  • De PRG-sonde wordt op uw buik vastgezet met een schuifplaatje.
  • De radioloog controleert of de sonde goed zit met een röntgenfoto.
  • Na de behandeling brengt de verpleegkundige u weer terug naar de afdeling.

Het plaatsen van de PRG-sonde duurt meestal 1 uur. Dit heeft vooral te maken met de voorbereiding en de controlefoto's die we tussendoor moeten maken.

De verpleegkundige van het voedingsteam komt 2 tot 3 uur na de plaatsing bij u langs op de verpleegafdeling. Zij controleert de insteekplaats en spuit de voedingssonde door met water. Zo nodig kunt u dan al starten met sondevoeding.

Wat kunt u doen bij pijnklachten?

Als de plaatselijke verdoving is uitgewerkt kunt u wat pijn hebben bij de insteek plaats. Voor deze pijn kunt u paracetamol gebruiken. Heeft u erge pijnklachten of krijgt u pijn bij het toedienen van water of voeding via de sonde? Geef dit dan direct door aan de verpleegkundige.

Risico's en complicaties

Iedere ingreep kent risico’s en complicaties. Dit geldt ook voor het inbrengen van een PRG-sonde.

  • De meest serieuze complicatie is lekkage van maagsappen of voeding in de vrije buikholte. Dit kan voorkomen als de sonde niet goed zit of verschoven is. Hierdoor kan er een buikvlies ontsteking ontstaan. U wordt dan opgenomen in het ziekenhuis. Gelukkig komt dit niet vaak voor.
  • Een andere complicatie is een infectie van de insteek opening. Dit is meestal eenvoudig te behandelen met antibioticazalf.

Wat kunt u doen bij mogelijke complicaties?

Waarschuw de verpleegkundige van het voedingsteam, uw behandelend arts of uw huisarts bij de volgende problemen:

  • Lekkage van vocht of pus uit de insteekopening. Lekkage van wondvocht in de eerste week is normaal.
  • Koorts.
  • Buikpijn.
  • Wild vleesgroei.

Naar huis

Heeft u geen klachten en gaat het gebruik van de sonde goed? Dan mag u meestal de volgende dag weer naar huis.

Heeft u thuis zorg nodig?

De verpleegkundige van het voedingsteam overlegt met u welke zorg er nodig is voordat u weer naar huis gaat. Meestal is dit al besproken tijdens het eerste gesprek met de verpleegkundige. U kunt uzelf de volgende vragen stellen:

  • Kan ik zelf de PRG-sonde verzorgen of is er zorg geregeld?
  • Zijn alle benodigdheden voor de verzorging bij mij in huis?
  • Weet ik welke medicijnen er door de sonde gegeven mogen worden?
  • Wordt er ook al direct voeding door de sonde gegeven en is dat voor mij besteld?

Verzorging van PRG-sonde in eerste 7 dagen na het plaatsen

  • U kunt de PRG-sonde elke dag schoonmaken met een washandje of onsteriele gazen en lauw water.
  • Maak de huid rondom de insteekplaats schoon met lauw water en droog deze voorzichtig af. Let hierbij op de hechtingen die naast de insteekplaats van de sonde zitten. Deze zijn water oplosbaar, dus zorg ervoor dat de hechtingen droog blijven!
  • Als de oplosbare hechtingen al eerder loslaten, dan moet u dat doorgeven aan de verpleegkundige van het voedingsteam.
  • Maak de boven en onderkant van het afdekplaatje schoon met lauw water en dep het voorzichtig droog. Veeg hierbij van de insteekopening weg.
  • Komt er nog wat wondvocht uit de insteekopening? Dan kunt u eventueel een steriel gaasje rondom de PRG-sonde onder het afdekplaatje schuiven. Het beste is om het wondje niet te verbinden.
  • Gebruik geen jodium of Betadine zalf. Dit kan de sonde aantasten.
  • Plak de PRG-sonde niet af met pleisters of ander afplakmateriaal.
  • De eerste week mag u niet douchen, zwemmen of in bad.
  • Het is belangrijk dat u de PRG-sonde de eerste 7 dagen zo min mogelijk beweegt.

Plaatjes waarmee de PRG-sonde is vastgemaakt

  • Als de PRG-sonde nog maar net is aangelegd, kan het gebied rond de insteekplaats gevoelig zijn.
  • Het is belangrijk dat de huidlagen tussen de maag en de buitenkant van de buik de eerste week worden aangetrokken. Daarom legt de arts het plaatje aan de buitenkant strak tegen uw buik aan. Dit plaatje mag niet losser worden gemaakt. Hierdoor verkleven de wondranden met elkaar. Daardoor kan er geen lekkage van vocht naar de buikholte optreden en wordt er een mooie fistel gevormd.
  • Na 1 week mag u het plaatje wat losser maken.
  • Heeft u pijn? Overleg dan met de verpleegkundige van het voedingsteam wat u kunt doen.

Wanneer spuit u de sonde door met 10 ml lauw water?

  • Voor en na het toedienen van medicijnen.
  • Gebruikt u altijd voeding door de sonde? Spuit de sonde dan 2 keer per dag door.
  • Bij toediening van de voeding via bolussen. Voor en na iedere bolus doorspuiten.
  • Gebruikt u de sonde tijdelijk niet? Spuit de sonde dan 1 keer per dag door.
  • Wordt de continue sondevoeding onderbroken? Spuit dan altijd de sonde door.
  • Zorg ervoor dat er geen voedingsresten of medicijn achterblijven in de sonde.
  • Is het doorspuiten van de sonde moeilijk? Dan kunt u tijdelijk de sonde 6 tot 8 keer per dag doorspuiten. Hiermee kunt u verstopping voorkomen.

Verzorging van PRG-sonde vanaf dag 7

  • Verzorg de insteekopening elke dag met water en eventueel een milde zeep.
  • U mag douchen, zwemmen en in bad.
  • Zorg ervoor dat de huid weer goed droog is na de verzorging.
  • Breng bij lekkage eventueel een gaasje aan rondom de PRG-sonde.
  • Gebruik geen jodium of Betadine zalf. Dit kan de sonde aantasten.
  • Het is belangrijk dat u de insteekopening elke dag controleert op roodheid, zwelling, huidirritatie en drukplekken.
  • Om ervoor te zorgen dat de PRG-sonde niet vastgroeit, moet u elke dag dompelen en draaien. Dit doet u vanaf dag 7.

Dompelen en draaien

  • Schuif de externe fixatiedisk (het plaatje aan de buitenkant van uw buikwand) ongeveer 2 centimeter over de PRG-sonde naar boven.
  • De sonde en insteek opening kunt u nu ook makkelijk schoonmaken.
  • Pak de sonde tussen uw duim en wijsvinger vast en beweeg de sonde een keer op en neer door de insteek opening.
  • Draai vervolgens de PRG-sonde 1 keer helemaal rond en schuif de fixatiedisk weer terug.
  • De ruimte tussen uw buik en de externe fixatiedisk mag 2 millimeter zijn.
  • Pak iedere dag nieuwe materialen voor losse hulpstukken zoals spuiten, dopjes en toedieningsystemen voor voeding.

De PRG-sonde moet iedere 3 maanden vervangen worden. De afspraken hiervoor maakt u met de verpleegkundige van het voedingsteam.

Medicijnen via de PRG-sonde

Het is mogelijk om medicijnen door de PRG-sonde te geven. Dit kan alleen als de medicijnen kunnen oplossen in water of als de apotheek vloeibare medicijnen kan leveren.

Soms kunnen medicijnen niet op die manier gemaakt worden. Soms besluit uw arts dan u deze medicijnen rectaal (via de anus) krijgt of toch via uw mond kunt innemen. Als u hier vragen over heeft, overleg dan met uw behandelend arts of met de verpleegkundige van het voedingsteam.

Mondverzorging

Als u via uw mond geen voeding of vocht binnen krijgt, is het erg belangrijk dat u zorgt voor een goede mondhygiëne. Hoe kunt u dat doen:

  • Poets uw gebit minimaal 2 keer per dag om tandplak te voorkomen.
  • Heeft u last van een droge mond? Dan kunt u dit verminderen met kauwgom of een zuurtje.
  • U kunt ook uw apotheek vragen om een middel dat de mond vochtig houdt.

De PRG-sonde is per ongeluk verwijderd, wat nu?

Als de PRG-sonde per ongeluk is verwijderd, moet u dit zo snel mogelijk doorgeven aan uw behandelend arts of de voedingsverpleegkundige. Het fistelkanaal tussen de buikwand en uw maag groeit namelijk snel weer dicht. Dit gebeurd al binnen een paar uur. Daarom moeten we snel handelen. Een medewerker van de thuiszorg of de verpleegkundige die voor u zorgt, kan bijvoorbeeld een tijdelijke sonde inbrengen.

Contact opnemen

  • Tijdens kantooruren belt u naar de verpleegkundige van het voedingsteam, telefoonnummer (073) 553 28 22.
  • In de avond, het weekend of op feestdagen belt u naar de Spoedeisende Hulp van het ziekenhuis waar de PRG-sonde ingebracht is.

Na 7 dagen komt u op controle bij de verpleegkundige van het voedingsteam. Zij verwijdert de hechtingen als deze nog niet zijn opgelost. Ook zet de verpleegkundige het buitenste afdekplaatje van de PRG-sonde wat losser omdat het fistelkanaal nu gevormd is.

Neem dan contact op met:

  • Het voedingsteam, telefoonnummer (073) 553 28 22.
  • Polikliniek Maag- Darm- Leverziekten, telefoonnummer (073) 553 30 51.