Rechten en plichten voor kinderen

Kinderen en hun ouders hebben in het ziekenhuis rechten en plichten.

In de wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) staan deze rechten en plichten beschreven. In het dagelijkse leven zijn de ouders de wettelijke vertegenwoordigers van het kind dat nog geen 18 jaar is. Een kind staat tot die leeftijd onder ‘het gezag’ van de ouders en de ouders beslissen voor het kind. Maar als het gaat om medische zorg dan ligt dat anders.

Leeftijd bepaalt de rechten

De WGBO onderscheidt drie leeftijdscategorieën en regelt voor elke categorie afzonderlijk de rechten van het kind en die van de ouders. 

De drie leeftijdscategorieën zijn:

  • tot en met 11 jaar;
  • vanaf 12 tot en met 15 jaar;
  • vanaf 16 jaar en ouder.

Per leeftijdscategorie geeft de wet aan:

  • wie toestemming voor een onderzoek of behandeling moet geven: de ouders of het kind;
  • wie van hen er recht op heeft de informatie te krijgen die nodig is om toestemming te kunnen geven;
  • wie van hen het medisch dossier mag inzien.

Ouders raden wij aan om beschreven rechten en plichten te bespreken met hun kind als dit mogelijk en/of nodig is. De website “Ja dokter nee dokter” is voor kinderen een leuke site waar ze zelf deze informatie kunnen lezen.

Tot en met 11 jaar

Kinderen tot en met 11 jaar vallen volledig onder de zeggenschap van de ouders. Toch zijn de wat oudere kinderen in deze leeftijdscategorie vaak al heel goed in staat om mee te denken over hun gezondheid en de problemen die daarmee te maken hebben. Volgens de wet dienen ouders en hulpverleners bij het nemen van beslissingen over medische behandelingen of onderzoeken bij het kind dan ook rekening te houden met de opvattingen en de wensen van het kind zelf. Samengevat leidt dit tot de volgende regels: 

Het zijn de ouders die een behandelingsovereenkomst met de behandelaar aangaan en die toestemming moeten geven. Het kind moet zoveel mogelijk worden betrokken bij de beslissingen die worden genomen. De ouders dienen te worden geïnformeerd. Het kind moet ook worden geïnformeerd, waarbij de informatie op het bevattingsvermogen van het kind moet zijn afgestemd. De ouders hebben het recht het medisch dossier in te zien, de kinderen niet. Als de ouders dat willen, kunnen zij het dossier, of een gedeelte daarvan, met het kind doornemen.

Vanaf 12 tot en met 15 jaar

Patiënten van 12 tot 16 jaar hebben volgens de wet bij medische behandelingen of onderzoeken een belangrijke eigen stem. Voor deze leeftijdscategorie gelden de volgende regels:

Behalve de ouders moet ook het kind zelf toestemming geven voor een onderzoek of behandeling. Zowel het kind als de ouders hebben er recht op te worden geïnformeerd. Het verlenen van inzage aan de ouders is niet toegestaan zonder de toestemming van het kind, zij het dat de hulpverlener rekening moet houden met de betrokkenheid van de ouders.

Vanaf 16 jaar en ouder

Jongeren van 16 jaar en ouder worden door de WGBO op één lijn gesteld met volwassenen.  Bij dingen die te maken hebben met hun gezondheid worden zij dus niet meer als minderjarig beschouwd, ook al zijn zij nog geen 18 jaar. Voor deze leeftijdscategorie gelden de volgende regels:

De jongeren kunnen zelfstandig beslissen of zij voor een medisch onderzoek of behandeling toestemming geven. Er is geen toestemming van de ouders nodig. De jongeren hebben er recht op volledig te worden geïnformeerd; de ouders worden alleen geïnformeerd als hun kind daarmee akkoord gaat. Een jongere heeft het recht om het medisch dossier in te zien; daar is geen toestemming van zijn ouders voor nodig. De ouders mogen het medisch dossier inzien als het kind daarmee akkoord gaat.

Bijzondere situaties

Voor elke leeftijdscategorie gelden bijzondere situaties en dus ook bijzondere regels. Wilt u hier meer over weten, kunt u terecht bij de behandelend arts van uw kind, het Voorlichtingscentrum of bij de Stichting Kind en Ziekenhuis.

Het is belangrijk te weten dat u als ouder/verzorger een aantal rechten heeft. Deze zijn vastgelegd in de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst, de Wet Bescherming Persoonsgegevens en de Wet Klachtrecht. U vindt hier een kort overzicht. Afhankelijk van de leeftijd van uw kind kan, daar waar 'u' staat, ook 'uw kind' gelezen worden.

Rechten

Recht op informatie

Een zorgverlener (iedereen die beroepshalve bij uw behandeling betrokken is, zoals arts, verpleegkundige, fysiotherapeut,enz.) moet u in begrijpelijke taal informatie geven over:

  • de ziekte of aandoening;
  • de voorgestelde onderzoeken of behandeling;
  • andere behandelingsmogelijkheden;
  • de gevolgen of de eventuele risico’s van de behandeling of het onderzoek;
  • medicijnen en eventuele bijwerkingen.

Recht op zelfbeschikking (toestemmingsvereiste)

Een zorgverlener mag u in principe alleen behandelen met uw toestemming. Bij ingrijpende behandelingen zal de zorgverlener uitdrukkelijk om uw toestemming vragen. In de overige gevallen kan de zorgverlener er vanuit gaan dat u uw toestemming stilzwijgend geeft. Als u bijvoorbeeld uw mouw opstroopt omdat de zorgverlener bloed wil gaan prikken, blijkt hieruit dat u uw toestemming geeft voor de bloedafname. In acute situaties mag de zorgverlener handelen zonder uw toestemming. U kunt een behandeling, zorg of medicijnen weigeren. Dat kan zelfs als u eerst wel toestemming hebt gegeven. Bespreek uw twijfel altijd met uw zorgverlener. Hij/zij vertelt u wat de gevolgen zijn van uw besluit. Zijn er behandelingen die u echt niet wilt? Dan is het goed om dit op te schrijven in een wilsverklaring. Een voorbeeld daarvan is een ‘niet-reanimatieverklaring’ of een ‘behandelverbod’.

Recht op inzage dossier

Een zorgverlener is verplicht een dossier bij te houden over de behandeling. Zorgverleners van het Jeroen Bosch Ziekenhuis houden de gegevens sinds 24 juni 2016 digitaal bij in een Elektronisch Patiënten Dossier (EPD). Deze gegevens zijn in te zien via de beveiligde website MijnJBZ. Meer informatie over inzage voor kinderen vindt u op de pagina ‘Wie kan MijnJBZ gebruiken?’.

Recht op privacy

U heeft het recht om onderzocht en behandeld te worden buiten het gezichtsveld van anderen. U mag vragen om een gesprek met uw behandelend arts in een aparte ruimte te voeren. Het ziekenhuis moet zorgvuldig omgaan met uw persoonlijke en medische gegevens. Alleen de arts(en) en medewerkers van het ziekenhuis die rechtstreeks betrokken zijn bij uw behandeling, hebben toegang tot uw gegevens. Zij zijn wettelijk verplicht tot geheimhouding van gegevens die zij beroepshalve vernemen (beroepsgeheim).

Recht op een tweede mening (second opinion)

In de gezondheidszorg hebt u het recht om een tweede mening (second opinion) te vragen. U vraagt dan een oordeel of advies van een andere deskundige dan uw eigen zorgverlener. U hebt daar geen toestemming voor nodig, ook niet van uw eigen zorgverlener. Het is wel goed om er met hem over te praten. Degene die een second opinion geeft, neemt de behandeling niet over. Bespreek een verzoek om een second opinion van tevoren met uw zorgverzekeraar. Als de zorgverzekeraar de kosten niet accepteert, moet u deze namelijk zelf betalen.

Recht op klachtenbehandeling

Als u niet tevreden bent over de verzorging en/of behandeling, dan kunt u dat bespreken met de betrokken zorgverleners of de klachtenfunctionaris. Zij kunnen u verder uitleg geven over de klachtmogelijkheden.

Handvest Kind en Ziekenhuis

Het Handvest Kind en Ziekenhuis geeft in tien punten weer welke de rechten zijn van kinderen voor, tijdens of na een verblijf in het ziekenhuis. Het handvest is in overeenstemming met het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind. Op de website van Kind en Ziekenhuis is een kindvriendelijke versie te vinden van dit handvest.

  • Kinderen worden niet in een ziekenhuis opgenomen als de zorg die zij nodig hebben thuis, in dagbehandeling of poliklinisch kan worden verleend.
  • Kinderen hebben het recht om hun ouders of verzorgers altijd bij zich te hebben.
  • Ouders wordt accommodatie en de mogelijkheid tot overnachting naast het kind aangeboden. Ouders worden geholpen en gestimuleerd bij het kind te blijven en deel te nemen aan de verzorging en verpleging van het kind.
  • Kinderen en ouders hebben recht op informatie. De informatie wordt aangepast aan leeftijd en bevattingsvermogen van het kind. Maatregelen worden genomen om pijn, lichamelijk ongemak en emotionele spanningen te verlichten.
  • Kinderen en ouders hebben recht op alle informatie die noodzakelijk is voor het geven van toestemming voor onderzoeken, ingrepen en behandelingen. Kinderen worden beschermd tegen overbodige behandelingen en onderzoeken en tegen oneigenlijk gebruik van persoonlijke gegevens.
  • Kinderen worden in het ziekenhuis gehuisvest en verzorgd samen met kinderen in dezelfde leeftijds- en/of ontwikkelingsfase. Kinderen worden niet samen met volwassenen verpleegd. Er bestaat geen leeftijdsgrens voor bezoekers.
  • Kinderen hebben recht op mogelijkheden om te spelen, zich te vermaken en onderwijs te genieten al naar gelang hun leeftijd en lichamelijke conditie. Kinderen hebben recht op verblijf in een stimulerende, veilige omgeving waar voldoende toezicht is en berekend is op kinderen van alle leeftijdscategorieën.
  • Kinderen worden behandeld en verzorgd door medisch, verpleegkundig en ander personeel dat speciaal is opgeleid om kinderen te behandelen en te verzorgen en daarnaast beschikt over kennis en ervaring die hen in staat stellen tegemoet te komen aan de emotionele noden van het kind en het gezin.
  • Kinderen hebben recht op verzorging en behandeling door zoveel mogelijk dezelfde personen, die onderling optimaal samenwerken.
  • Kinderen hebben het recht met tact en begrip te worden benaderd en behandeld. Hun privacy wordt ten allen tijde gerespecteerd.

Het Jeroen Bosch Ziekenhuis en zijn medewerkers werken eraan om deze rechten binnen de gegeven mogelijkheden ook werkelijk inhoud te geven.

Laatste revisie: 18 januari 2019 - 12:40