Donderdag 17 september 2020

Afscheid van de man die geen ‘dag’ zegt - arts-microbioloog Peter Schneeberger

Wie wel eens met hem heeft gebeld, weet dat het gesprek vrij abrupt eindigt. Terwijl jij nog aan het afronden bent en dag zegt, wordt aan de andere kant de verbinding al verbroken. Hij heeft geen tijd voor dag zeggen. “Ja zeg, ik krijg zoveel telefoontjes…” En zelfs nu bij zijn pensionering, zegt arts-microbioloog Peter Schneeberger niet echt dag. Hij blijft namelijk twee dagen per week verbonden aan het JBZ. “Ik ga hier nog wat leuke dingen doen.” 

Peter Schneeberger ontvangt een lintje van de burgemeester van Den Bosch

Peter komt uit een kosmopolitisch gezin. Indonesië, Zwitserland, Bulgarije, het verre oosten… Zijn ouders hebben veel in het buitenland gezeten. Zelf heeft hij de Zwitserse nationaliteit maar hij is geboren in Indonesië. Het voert te ver voor dit artikel om de omzwervingen van zijn familie uit te leggen, maar als je dit weet, is het niet zo gek dat het buitenland trok. “Ook mijn vrouw Monique wilde graag Nederland uit. We wilden beiden naar de tropen en na mijn opleiding als tropenarts zijn we naar Kenia vertrokken. Naar Mukumu, een prachtige plek op een hoogvlakte precies op de evenaar. We hebben er drie jaar gewoond. Ik was een van de drie artsen in het plaatselijke ziekenhuis dat 300 bedden telde, een grote verpleegkundige staf en ondersteuners zoals verpleegkundig specialisten.

Toen ik daar in 1985 begon, stonden we aan het begin van de aidsepidemie. Terwijl ik daar was, werd bekend dat het zich ook explosief verspreidde onder hetero’s en dat baby’s besmet konden raken tijdens de zwangerschap of bevalling en zelfs tijdens de borstvoeding. Toen ik wegging in 1988 was aids een groot probleem in Afrika. Er waren, net zoals nu tijdens corona, te weinig testen en testen was duur. Deze epidemie heeft me enorm gegrepen. Er zijn veel mensen waarmee ik samenwerkte overleden aan deze ziekte waaronder een collega-arts die zich prikte tijdens een operatie.”

Impact op samenleving

Van tropenarts in Kenia naar arts-microbioloog in Den Bosch. Het is een hele stap en ook niet eentje waar je zomaar uit jezelf opkomt, geeft Peter toe. “Tijdens mijn opleiding vond ik die stomme bacteriën helemaal niks, maar toen ik in Kenia het grotere verband zag, begon ik het interessant te vinden. “Je kunt je binnen mijn vakgebied richten op de patiënt (infectioloog) of op het micro-organisme (diagnostiek) maar mijn interesse heeft de epidemiologie. De verspreiding en preventie van infectieziekten en de impact die ze kunnen hebben op de samenleving. Eigenlijk dus de publieke gezondheidszorg. Dat besef kwam echt in Kenia. Je kunt een keizersnede doen en één patiënt helpen, of in dezelfde tijd, 100 patiënten inenten of voorlichting geven. Dat mijn schoonvader ook arts-microbioloog was, heeft ook bijgedragen aan mijn definitieve keuze voor het vak.”

Rustig baantje

Als je het hem dertig jaar geleden had gevraagd, had hij gezegd dat infectieziekten niet zo’n probleem zouden worden. “Ik dacht dat ik best een rustig baantje zou hebben”, lacht hij. “Maar na de dip in de zeventiger jaren heb ik een hausse aan ‘nieuwe’ infectieziekten voorbij zien komen: MRSA, aids, hepatitis C en E, sars, mers, q-koorts, zika, legionella, vogelgriep en nu corona. We zijn met teveel en we doen teveel gekke dingen op deze kleine aardbol. Er zijn steeds meer mensen die reizen en migreren of op een kluitje zitten in massabijeenkomsten. Of neem de voedseltransporten, ons eten komt vanuit de hele wereld. Als er iets mis gaat in de keten dan is het al gebeurd. Infectieziekten gaan nooit meer weg. De technieken om ze te bestrijden worden steeds beter en we kunnen sneller vaccins maken, maar er zullen steeds onverwachte nieuwe varianten opduiken.

Uit mijn slaap

Met epidemieën is het altijd hetzelfde. Ze beginnen met 1 nieuw onverwacht geval en je weet nooit waar het ophoudt. Daarnaast weet je in het begin niet precies wat het is en ook niet waar het vandaan komt. Tijdens de corona uitbraak begin dit jaar was ik vooral actief in ziekenhuis Bernhoven in Uden en stond ik op de automatische piloot. Ik had het idee dat ik gewoon mijn werk deed. Ik kon er relatief zakelijk mee omgaan. Natuurlijk is er de spanning van iets nieuws en heb ik er ook zeker van wakker van gelegen. Vooral toen het zo hard ging. Want hoe krijg je het allemaal georganiseerd? De testcapaciteit in het laboratorium, de isolatiemaatregelen voor patiënten, de bescherming van de medewerkers, het informeren van de betrokkenen over het beleid en het draaiend houden van het ziekenhuis. Maar het zijn de persoonlijke aspecten van de epidemieën die mij echt uit mijn slaap kunnen houden. Het menselijke leed dat voor mij een aantal keren heel dichtbij kwam. Zoals mijn collega in Kenia die aan aids overleed. Of een chirurg, een goede vriend van mij, die hepatitis B bleek te hebben en een aantal patiënten had besmet. Of mensen die op afstand afscheid moeten nemen van dierbaren in beschermende isolatie. 

Veel of weinig?

De balans tussen te veel en te weinig isolatiemaatregelen is erg lastig. Te weinig preventieve  maatregelen kunnen een grote impact hebben op de samenleving, zoals we dat nu zien bij corona. Maar teveel maakt het leven voor de mensen die het betreft soms ondragelijk. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor mensen in onze regio die de vee MRSA bij zich dragen, waar hele strikte isolatiemaatregelen voor golden in de zorg. Ik heb me er hard voor gemaakt dat deze maatregelen werden aangepast van strikt naar mild voor deze minder besmettelijke vorm van MRSA. Deze initieel behoorlijk controversiële aanpassing, heeft uiteindelijk de zorg voor deze patiëntengroep zeer veel dragelijker gemaakt. Zonder dat er meer verspreiding heeft plaatsgevonden. 

Mens en Dier

En dan was er de dierenarts uit Rosmalen die overleed aan de vogelgriep. Uit een onderzoek bleek uiteindelijk dat hij een gemuteerde, gevaarlijke variant had van het vogelgriepvirus. Een dag later was hij dood. Ik begeleidde zijn familie die vlakbij ons woonde want het werd een enorm mediacircus. In de media werd geschreven dat het zijn eigen schuld was. Dat hij zichzelf niet goed had beschermd. Ook de toenmalige staatsecretaris zei dat. Achteraf heeft hij zijn excuses aangeboden. Het virus bleek namelijk bij de overdracht van de kip naar hem gemuteerd te zijn van een onschuldige naar gevaarlijke variant. Ondertussen waren ook veel ruimers ziek geworden en concludeerde de onderzoekscommissie onder leiding van de latere minister Ben Bot, dat er slechte afstemming was tussen de ministeries van VWS en landbouw en dat daar iets aan gedaan moest worden.

Politiek krachtenveld

Bij de virussen die van dier op mens overdraagbaar zijn, kom je al snel in een politiek krachtenveld terecht. Vaak gaat het over economische belangen versus de belangen van de volksgezondheid. “Dat zag je bijvoorbeeld bij de vogelgriep en bij Q-koorts, aldus Peter. “De ministeries van landbouw en volksgezondheid leken apart van elkaar te opereren en de eigen belangen te bewaken. Zo waren tijdens Q-koorts de gegevens van de boerenbedrijven over hun dieren niet beschikbaar voor de humane kant. Terwijl het belangrijk was te weten bij welk boerenbedrijf er Q-koorts was omdat je dan omwonenden kon waarschuwen. Het heeft veel moeite gekost om die informatie beschikbaar te krijgen. De controverse tussen de veterinaire en de humane kant was heel hevig. Bijna onethisch eigenlijk. De onderzoekscommissie van Van Dijk die de afhandeling van de Q-koorts epidemie in kaart bracht, moest ik eraan herinneren dat Ben Bot eerder ook al had geconcludeerd dat het gebrek aan samenwerking een dilemma was. 

Milieuactivist?

Ik maak me eigenlijk vaak meer zorgen over het milieu dan over de infectieziekten. Ik denk dat de schade die wij toebrengen aan het milieu een veel grotere bedreiging is voor de mensheid dan infectieziekten. Bij virussen krijg je altijd een balans. Het virus heeft er weinig aan om iedereen dood te maken want dan kan het nergens meer heen. Er zit dus een einde aan een de schade die een virus onder ons kan veroorzaken. Op een gegeven moment hebben alle mensen het gehad die er bevattelijk voor zijn. De schade die wij toebrengen aan het milieu is kwadratisch. Het heeft geen einde en als we op deze voet doorgaan dan betekent dat het einde van de leefbare wereld voor ons allen.” Op de vraag of hij na zijn pensionering verder door het leven gaat als milieuactivist antwoordt hij: “Ik weet het niet. Ik moet erover nadenken of ik wel een rol heb in het keren van deze epidemie. Anders dan wat ik persoonlijk al doe.”

Dag?

Peter gaat 1 september 2020 officieel met pensioen en gaat dan nog projectmatig aan de slag in het JBZ. Zo gaat hij onder meer een onderdeel van het laboratorium helpen reorganiseren en stroomlijnen. De noodzaak hiertoe is eens te meer gebleken tijdens de uitbraak van corona zo zegt hij. “Ik vind het lab een ontzettend leuke afdeling met hele leuke medewerkers. Ik heb met heel veel plezier met al mijn collega’s in het laboratorium en van de ziekenhuishygiëne samengewerkt. Het is jammer dat hun harde werk vaak onderbelicht wordt. Nu ook tijdens corona hebben ze op het laboratorium tot diep in de nacht gewerkt om alle testen rond te krijgen.” Peter blijft nog één of twee jaar en zegt hij toch echt dag… Waarschijnlijk…

Koninklijke onderscheiding

Het Laboratorium Medische Microbiologie en Infectie Preventie is er trots op dat arts-microbioloog Peter Schneeberger bij zijn pensionering door burgemeester Mikkers van ‘s-Hertogenbosch is benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau. Peter heeft zich in zijn carrière sterk gemaakt voor de publieke gezondheidszorg en infectieziektenbestrijding onder meer tijdens de Q-koorts uitbraak.

Feiten over Peter

  • Trait d’union tot stand gebracht tussen de RIVM en de ziekenhuislaboratoria  en de GGD.  Er vindt nu uitwisseling van data en expertise plaats in het belang van de publieke gezondheidszorg  
  • Arts-microbioloog in JBZ en Bernhoven. 
  • Gepromoveerd op verspreiding van Hepatitis C onder Dialysepatiënten 
  • Gastdocent aan de katholieke universiteit in Beira Mozambique 
  • Aantal jaar gewerkt voor de GGD als reizigersadviseur 
  • Afhandeling van Prikaccidenten bedrijfsmatig opgezet 
  • Opheffen strikte isolatie bij vee-MRSA’s. JBZ en Bernhoven deden dit als eerste in Nederland. 
  • Aantal mensen begeleidt bij hun promotieonderzoek. 
  • Voor PUM in India commercieel ziekenhuis doorgelicht op hygiëne en infectiepreventie. 
  • Fijne collega die gemist gaat worden.
Laatste revisie: 18 september 2020 - 16:42